Verbeel jou

Verbeel jou jy is Seun, jy bly saam met jou hoogswanger vrou en twee kinders, ‘n dogtertjie van sewe en ‘n seuntjie van agt, in ‘n sink shack in Jouberton, Klerksdorp. Die shack is op die kale grond aanmekaar geslaan, nie veel groter as die badkamer in jou huis nie. Die sinkplaat van ongeveer 3 mm dikte is jou vier mure teen die suidewind. Al jou aardse besittings pas in die shack in, en dan is daar nog ruimte om te spaar—‘n amperse bed vir jou en jou vrou, afgeskort met ‘n  stuk lap, ‘n ou TV staangemaak op ‘n paar optel bakstene voor die bed, ‘n gehawende hot plate stofie lamlendig op ‘n plank stellasie gemonteer, ‘n paar bokse met die gesin se klere in. ‘n Deurgetrapte stukkie mat is saans slaapplek vir die kinders.

Verbeel jou jy moet elke dag in die woonbuurtes van Klerksdorp rondloop en skropwerk soek. Die meeste huise is ontoeganklik, beskerm teen kwaaddoeners met devil’s fork omheinings. By die enkeles waar jy tot by die voordeur kan vorder word jy begroet met “Fokof, gaan vra vir Mandela” So nou en dan is jy gelukkig om ‘n werkie te te kry. Dan is daar ‘n geldjie om Papa te koop en ander lewensnoodaaklikhede. Op ‘n manier hou jy ligaam en siel aanmekaar.

Verbeel jou op ‘n dag kom jy voor ‘n deur te staan waar die baas verstaan as jy verduidelik dat jou kinders hongerly. Hy gee brood, 2,5 Papa,’n blikkie vis en ‘n paar Rand. Kom Saterdag, se hy, dan was jy my kar. Hy reel ook ‘n skropwerk by ‘n ander baas, maar daai baas verstaan nie as jy party keer Saterdag nie kom werk nie want jy gaan na ‘n funeral toe. Daai eerste baas koop vir jou ‘n blou overall en Bova Number Two skoene. As jy sy kar was gee hy jou honderd Rand en kos vir die huis. Hy help jou met die school fees en klere vir die kinders.

Verbeel jou eendag se daai baas Seun ek gaan trek na ‘n ander dorp baie ver hiervandaan, maar ek sal nog elke maand jou rentgeld vir jou betaal. Hau Oubaas, kan ek nie saamgaan en vir jou werk nie, ek sal een keer elke maand die trein vat om vir my familie te kom kuier. Nee, se die oubaas, daai dorp is te ver, as ek met die kar ry vat dit my meer as ‘n dag om daar te kom.

Verbeel jou jou vrou kry die baby. Die baby is van die begin af siek en hulle hou hom in die hospitaal. Na drie weke gaan die baby dood. Die sangoma se jou familie is getoor. Gee my R500 dan vat ek die toor weg, se hy. Fok Seun, se die oubaas, dis nonsens daai, ek gaan jou nie R500 gee vir sulke kak nie. Gaan kliniek toe, toets julle vir AIDS. En vra sommer dat hulle julle help om nie weer kinders te kry nie. Eee, Oubaas, ek het juis gedink ek wil die dokter vra om die vrou toe te werk daar onder.

Verbeel jou jy en ‘n paar manne in die straat sit een aand langs die konka en gesels. Miskien het iemand ‘n bottel gebring, miskien nie. Een van die manne se hy hoor hulle soek werkers om paving te pak in Potchefstroom. Hulle betaal R100 ‘n dag, vyf dae dan is hulle klaar. Maandagoggend ses uur staan julle en wag by die Anglican Church. Die lorrie kom en laai julle op, Potchefstroom toe. Jy het R50 in jou sak vir kos vir die week.Dis in die middel van die winter. Dis koud agter op die oop lorrie. Julle werk hard in Potchefstroom, julle wil gou by die huis kom. Julle slaap sommer onder die lorrie, al is dit baie koud. Dan is die werk klaar. Maak mooi netjies aan die kant, se die man van die lorrie. Ek gaan bank toe om julle geld te kry, maak gou, ek is nou terug. Julle sien daai man nie weer nie.

Verbeel jou jou vrou en kinders gaan na ‘n funeral in Parys. Jy het in die week bietjie geld verdien en daar is genoeg vir hulle transport. As die taxi terugkom is hy in ‘n ongeluk. Jou vrou is dood. Jou dogtertjie het baie seergekry, sy is in die hospitaal in Potchefstroom. Na ‘n lang ruk kom sy huis toe, in ‘n wheel chair. Sy moet elke twee weke Potchefstroom toe gaan, na die hospitaal vir treatment. Jy sukkel om die geld vir transport te kry. Die treatment help. Eers loop sy met die krokke, dan, lank daarna op haar eie. In die nag huil sy, sy skreeu. Die sangoma se sy is getoor, gee my R500 dan vat ek die toor weg. Leen my R500, asseblief Oubaas. Die oubaas se dis kak stories daai, Seun. Gaan dokter toe, die kind is traumatised.

Verbeel jou jy kom eendag by die huis. Dis laat in die aand. Jy het ‘n skroppie gekry, jy het bietjie kos vir die kinders wat nou in die dag by die neighbours bly. Refilwe is dood, se die neighbour. ‘n Kar het haar by die skool raakgery. Jy bel die oubaas. Seun, se hy, ek is baie jammer om te hoor. Ek sal help met die funeral. Ek kan R500 gee. Dankie Oubaas, dankie. Maar die morgs se nee, die full service is R800. Oubaas help my, leen my R300. Maar Seun, ek het jou al die maand gehelp met R900, jou rent en die begrafnisgeld. Dan stuur jy vir die oubaas ‘n sms,

 DSCF5178

Verbeel jou jy slaan jou oe op na die berge maar daar kom geen hulp nie.

 

Advertisements

27 thoughts on “Verbeel jou”

    1. Dis werklik voorwaar, ek was in die ou se shack, en dis maar een van miljoene, en sy storie is ook maar een van miljoene ander s’n. En watter hoop is daar dat gaan verbeter? Apokalips en oor begin?

  1. Die is so na aan my hart. Elke dag, kom ek in aanraking met kinders wat honger skool toe kom. Wat al geleer het dat ek altyd ietsie het. Dat ek goeie werk beloon met sweets. Intussen moet my kind huistoe kom, ek kan nie meer sy studiekoste bekostig nie, en sy pa help nie. Maar ek het dan soveel “kinders” wat honger is … ek weet nie meer nie.

  2. Dis hartverskeurend. En dan kla ons oor simpel klein goedjies. Ek weet elkeen moet sy arms uit sy moue steek en probeer help, maar ek kan nie help om te dink hoeveel mense sou gehelp kon word met Nkandla se geld nie. Dis genoeg om my lank en verskriklik de bliksem in te maak.

  3. Lewies,dis die storie van elke Suid-Afrikaner wat ‘n tuinier of huiswerker in diens het.Ek het nou die dag vir ‘n Kanadees vertel dat ons sulke hulpe tuis het en dat hulle twee maaltye per dag kry,plus noodsaaklike kruideniers elke maand.Die ou kon dit nie glo nie.Die helfte is hom nog nie vertel nie.Ons is dalk lui om ons eie werk te doen,maar daardeur help ons weer ander.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s